TANIMI

• Genellikle cinsel iliski yolu ile insandan insana bulasan mikroorganizmaların (mikrop) neden oldugu üreme organlarının enfeksiyonu.

Dünyadaki görülme sıklıgı

• Tüm dünyada en önemli halk saglıgı sorunlarından biri.
• Her yıl dünyada 250 milyondan fazla kisinin cinsel iliski sonucu bu hastalıklara yakalandıgı tahmin edilmekte.
(Dünya saglık örgütü-2002)

Cinsel yolla bulasan hastalıklar nelerdir?

• AIDS
• Hepatit-B
• Bel soguklugu (Gonore)
• Sifiliz (Frengi)
• Diger bakteri, mantar ve virüslerin neden oldugu hastalıklar
• 20’den fazla bakteri, virüs, parazit ve mantar çesidi ile olusmakta
• Etkenlerin kimisi cinsel organ ve idrar yollarında enfeksiyon yapmakta
*Bel soguklugu-üretrit.. gibi

Genel özellikleri nelerdir?

• Her iki cinste de cinsel yönden en aktif oldukları dönemde sık görülür
• Genelde sessiz seyreder
• Baska birçok hastalıklara zemin hazırlarlar

Hangi durumlarda daha sıktır?

• Çok eşlilik
• Birden fazla cinsel eş olması
• Genel ev kadınları ve müşterileri
• Fazla sayıda cinsel eş degiştirmek
• Hastalık belirtisi olan kisilerle ilişki
• Eğitim eksikliği
• Kondom (prezervatif) kullanımının az olması

Cinsiyet ve yaş özellikleri

• 15-30 yaş grubunda en fazla
• Kadında 14-19 yas arası daha sık
*Erken yaşta evlenme
*Biyolojik olarak, kadınlardaki cinsel organ mukozasının tahris olasılığının daha fazla olması
• Erkekte 19 yas sonrası daha sık
*Cinsel olarak daha aktifler
*Fazla cinsel eş değiştirirler

Sosyal faktörler

• Güvenli olmayan cinsel iliski
• Güvenli cinsel iliski hakkında yetersiz bilgi
• Kondom temininde sorunlar
• Kondomdan hoslanmamak
• Kültürel ve dinsel inançlar

Belirtiler ne zaman ortaya çıkar?

• Cinsel yolla bulasan hastalıklar bazen belirti vermeyebilir yada kisiyi rahatsız etmeyecek kadar hafif belirti verebilir
• Özellikle kadınlarda bazen hiç belirti görülmez! Bunlar “tasıyıcı” kabul edilir ve hastalıgı baskalarına da bulastırırlar
• Cinsel temastan sonra hastalık belirtilerini ortaya çıkması için geçen süre (kuluçka süresi) hastalıktan hastalıga farklıdır
• Bu hastalık süreci günler (bel soguklugu), haftalar (hepatit-B), aylar (frengi) ya da yıllar (AIDS) sürebilmektedir

En sık belirtiler nelerdir?

• Cinsel organlardan iltihap ve akıntı gelmesi
• Akıntının genelde kötü kokulu olması
• Cinsel iliski sonrası kanama
• İdrar yaparken yanma, sızı, sık sık az miktarda idrara çıkma
• Karın agrısı
• Cinsel organ ve çevresinde kasıntı
• Erkek ve kadın cinsel organlarında kabarcık, yara, sigil ve kızartı
• Kasık lenf bezlerinde sislik

Kan yoluyla bulasır mı?

• AIDS Hepatit-B ve Frengi mikropları cinsel iliski dısında kan yoluyla da bulasırlar
• Kontrolsüz kan nakli, steril olmayanuyusturucu kullanılmıs sırıngalar bu bulas yolunun nedenleridir

Anneden bebege geçer mi?

• AIDS virüsü (HIV), hepatit-B, frengi, bel soguklugu, herpes ve enfeksiyonları gebelik süresince ve dogum sırasında anneden bebege bulasabilir

Hastalıkların sonuçları

• Tedavi edilmeyen hastalıkların birçok olumsuz sonucu olusmaktadır
• Kadınlarda uzun süreli karın ve kasık agrıları ile kısırlık
• Yeni dogan bebeklerde körlüge kadar gidebilen göz enfeksiyonları
• Erkeklerde idrar yollarında darlık ve kısırlık

Hepatit-B

• Cinsel iliski yanında kan ve kan ürünleri ile de geçer
• Özellikle homoseksüel erkekler arasında en sık cinsel yolla bulasan hastalıktır
• Asısı oldugu için Hepatit B virüsü enfeksiyonu kontrol önlemleri daha kolaydır
• Asısı olmasına ragmen hastalıgın görülme sıklıgı giderek artmaktadır
• Hastalık özellikle karacigerde kalıcı etkiler bırakır
• Uzun dönem etkileri arasında siroz ve karaciger kanseri sayılabilir
• Virüsü alan kisilerin %6-10’u hastalık bulguları vermeden tasıyıcı olarak kalabilir
• Amerika’da cinsel iliski ile bulasan en sık hastalık etkenlerindendir
• Ülkemizde de giderek bu sıklık artmaktadır
• Tasıyıcılık hastalıgın yayılmasında oldukça önemlidir
• Asılama programlarının önemi üzerinde durulmalı ve 3 doz asıyı mutlaka herkes yaptırmalıdır
• Asılama programları için öncelikli olarak cinsel yolla bulasan hastalıklara yakalanma ve hastalıgı yayma konusunda daha riskli olan gruplar hedef alınmalıdır
• Bu gruplar içinde özellikle damar içi ilaç bagımlıları, çok esliler ve homoseksüeller sayılabilir

AIDS

• Acquired Immuno Deficiency Syndrome (AIDS) “Edinsel immün yetmezlik sendromu” • HIV (Human Immunodeficiency Vırus) ile bulasmakta
• 2002’de 5 milyon eriskin ve çocuk enfekte olmustur
• Bugün HIV ile yasayan kisi sayısı 42 milyondur (Dünya Saglık Örgütü)
• Hastalıgın ortaya çıkısı birkaç aydan 10-17 yıla kadar degismektedir
• Cinsel temas dısında kan ve kan ürünleri, AIDS virüsü ile bulasık igneler, anne sütü ve dogum sırasında da bulasabilir
• Türkiye’de ilk AIDS vakası 1985’de görülmüstür
• 2001’de 1325 HIV(+) vakası vardır
• Bunlardan 404’ü AIDS basamagına ulasmıs, 921’i ise hala tasıyıcıdır
• Vakaların % 71.3’ü erkek, %28.7’si ise kadındır (TC. Saglık Bakanlıgı-Aralık 2001)
• Öncelikle bagısıklık sistemi gün geçtikçe bozulmaktadır
• Kesin bir tedavisi henüz yok!
• Vakaların çogu ölümle sonuçlanmakta
• Bazı ilaçlar ile bagısıklık sistemindeki bozulmalar azaltılabilir
• Tek önlem, kondom kullanma!

Nasıl Korunulmalı?

• Öncelikle kondom kullanılmalı!
• Kısa süreli rasgele iliskilerden kaçınılmalı
• Hepatit B asısı ile bagısıklık saglanmalı
• Tek eslilige önem verilmeli
• Erken tanı için zaman zaman saglık kontrolleri yapılmalı

Kaynak: http://saglik.nilufer.bel.tr

UYARI: Sitemizdeki bilgiler, bilgi amaçlıdır. Hiçbir zaman kendi kendine tanı ve tedavi amacını taşımaz. Herhangi bir sağlık probleminiz varsa mutlaka Doktorunuza danışmanız gereklidir.