| |
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından obezite “Sağlığı bozacak ölçüde vücutta anormal veya aşırı yağ birikmesi“ olarak tanımlanmıştır. Yetişkin erkeklerde vücut ağırlığının %15-18’i, kadınlarda ise %20-25’ini yağ dokusu oluşturmaktadır. Erkeklerde bu oranının %25, kadınlarda ise %30’un üzerine çıkması durumu obezite olarak tanımlanmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü’nün obezite sınıflandırması (Tablo 1) esas alınarak obeziteyi belirlemek için yaygın olarak Beden Kitle İndeksi (BKİ) kullanılmaktadır. BKİ, bireyin vücut ağırlığının (kg), boy uzunluğunun (m cinsinden) karesine (BKI= kg/m2) bölünmesiyle elde edilen bir değerdir. “BKİ boyuna göre vücut ağırlığının tahmin edilmesinde kullanılmakta, vücutta yağ dağılımı hakkında bilgi vermemektedir.”
Son yıllarda araştırmacılar vücuttaki toplam yağ miktarından çok, yağın vücutta bulunduğu bölge ve dağılımı üzerinde durmaktadırlar. Çünkü vücuttaki yağın bulunduğu bölge ve dağılımı, hastalıkların morbidite ve mortalitesi ile ilişkilendirilmektedir. Bölgesel yağ dağılımı genetik olarak erkek ve kadınlarda farklılık göstermektedir. Android tip (erkek tipi) obezitede yağ başlıca göbek bölgesinde karında ve cilt altında, jinoid tip (kadın tipi) obezite ise gluteus ile femurlar üzerinde ve cilt altında toplanmaktadır. Bu dağılımın belirlenmesinde bel/kalça oranı kullanılmakta ise de, bel çevresinin tek başına kullanımının karın bölgesindeki yağ dağılımı için daha doğru ve daha basit bir yöntem olduğu kabul edilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre bel/kalça oranı kadınlarda 0.85’den ve erkeklerde ise 1.0’den fazla ise android tip obezite olarak kabul edilmektedir. Bu durumda tip 2 diyabet, hipertansiyon ve iskemik kalp hastalığı riskleri artmaktadır. Tek başına bel çevresinin de erkeklerde 102 cm, kadınlarda 88 cm’nin üzerinde olması (Uluslar arası Diyabet Federasyonu (IDF) 2005’de bu rakamları 94 ve 88 cm’ye çekmiştir) kardiyovasküler hastalık riski ile ilişkilidir. Dünya Sağlık Örgütü’nün bel çevresi ölçümüne göre oluşturduğu sınırlar ve eşlik eden hastalık riskleri Çizelge 1’de gösterilmiştir.
Çizelge 1. Obezitenin değerlendirilmesi: Beden Kitle İndeksi (BKİ), bel çevresi ve hastalık riski*
|
Hastalık Riski |
Kategori |
BKİ (kg/m2) |
Obezite Sınıfı |
Bel Çevresi |
Bel Çevresi |
Erkek £102 cm |
Erkek >102 cm |
Kadın £ 88 cm |
Kadın > 88 cm |
Zayıf |
< 18.5 |
|
- |
- |
Normal |
18.5 – 24.9 |
|
- |
- |
Fazla kilolu |
25.0 – 29.9 |
|
Artmış |
Yüksek |
Obez |
30.0 – 34.9 |
I |
Yüksek |
Çok Yüksek |
|
35.0 – 39.9 |
II |
Çok Yüksek |
Çok Yüksek |
Aşırı Obez |
40.0 |
III |
Aşırı Yüksek |
Aşırı Yüksek |
*Kaynak:Dünya Sağlık Örgütü
BKİ : Beden Kitle İndeksi
Çocuk ve adölesanlarda, yetişkinlerde olduğu gibi belli bir sınıflandırma bulunmamakta, fazla kilolu olma ve obezitenin tanımlanmasında farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. En sık kullanılan yöntemlerden birisi bireysel ve toplumsal düzeyde yüzdelik ve/veya z skor değerlerinin kullanılmasıdır. Genellikle BKİ’nin yaşa ve cinsiyete göre 95.yüzdeliğin (±2 SD üzerinde) üstünde olması obezite, 85.yüzdeliğin (±2 SD altında) üstünde olması ise fazla kilolu olarak değerlendirilmektedir. 15. ve 85.yüzdelikler arası ise normal olarak kabul edilmektedir. Çocuklarda yaşa ve cinsiyete göre BKİ yüzdelikleri Çizelge 2’de gösterilmiştir.
Çizelge 2. Çocuklarda yaşa ve cinsiyete göre BKİ yüzdelikleri*
|
ERKEK Yüzdelik (kg/m2) |
KIZ Yüzdelik (kg/m2) |
Yaş |
5. |
15. |
50. |
85. |
95. |
5. |
15. |
50. |
85. |
95. |
6 |
13,4 |
14,0 |
15,3 |
16,8 |
17,9 |
13,1 |
13,8 |
15,3 |
17,1 |
18,4 |
7 |
13,5 |
14,2 |
15,5 |
17,1 |
18,3 |
13,1 |
13,9 |
15,4 |
17,4 |
18,8 |
8 |
13,7 |
14,4 |
15,7 |
17,5 |
18,8 |
13,3 |
14,1 |
15,7 |
17,8 |
19,4 |
9 |
13,9 |
14,6 |
16 |
18,0 |
19,5 |
13,6 |
14,4 |
16,1 |
18,4 |
20,2 |
10 |
14,1 |
14,9 |
16,4 |
18,6 |
20,2 |
13,9 |
14,8 |
16,6 |
19,1 |
21,1 |
11 |
14,5 |
15,3 |
16,9 |
19,3 |
21,1 |
14,4 |
15,3 |
17,2 |
20,0 |
22,2 |
12 |
14,9 |
15,7 |
17,5 |
20,1 |
22,1 |
14,9 |
15,9 |
18 |
20,9 |
23,3 |
13 |
15,4 |
16,3 |
18,2 |
20,9 |
23,1 |
15,5 |
16,5 |
18,8 |
21,9 |
24,4 |
14 |
16,0 |
16,9 |
19 |
21,9 |
24,2 |
16,0 |
17,2 |
19,6 |
22,9 |
25,5 |
15 |
16,5 |
17,6 |
19,8 |
22,8 |
25,2 |
16,5 |
17,7 |
20,2 |
23,7 |
26,3 |
16 |
17,1 |
18,2 |
20,5 |
23,7 |
26,1 |
16,8 |
18,1 |
20,7 |
24,2 |
27,0 |
17 |
17,5 |
18,7 |
21,1 |
24,4 |
26,9 |
17,0 |
18,3 |
21 |
24,7 |
27,4 |
18 |
17,9 |
19,2 |
21,7 |
25,0 |
27,5 |
17,1 |
18,5 |
21,3 |
24,9 |
27,7 |
19 |
18,2 |
19,5 |
22,2 |
25,6 |
28,1 |
17,2 |
18,6 |
21,4 |
25,1 |
27,8 |
*Kaynak:WHO, Multicentre Growth Reference Study Group, 2007.
T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Beslenme Ve Fiziksel Aktiviteler Daire Başkanlığı
Türkiye Obezite İle Mücadele Programı Ve Ulusal Eylem Planı Taslağı
Fazla Kilonun ve Obezitenin Yol Açtığı Sağlık Sorunları Nelerdir?
Fazla Kilo ve Obeziteye Neden Olan Etmenler Nelerdir?
UYARI: Sitemizdeki bilgiler, bilgi amaçlıdır. Hiçbir zaman kendi kendine tanı ve tedavi amacını taşımaz. Herhangi bir sağlık probleminiz varsa mutlaka Doktorunuza danışmanız gereklidir. |